DomoZine

voor industrie, wetenschap, facility, zorg, installateurs, wooncorporaties en iedereen met interesse voor technologie

 
beveiliging
bus-/embedded systems
communicatie
audio-video
toegangscontrole
energiebeheer
comfort
klimaat
advies - opleiding
zorgoplossingen


 


info voor partners en adverteerders


 


 
over DomoZine
nieuwsbrief
domotica jaargids
vakblad
agenda
DomoZine demowoning
Vakbeurs Gebouwbeheer
contact

Al 1000 Niko Home Control installaties!


(advertentie)

 

Rookmelders... het verschil tussen leven en dood


Elk jaar worden zo'n 6.000 woningen getroffen door brand. In een aantal van die gevallen zijn ook slachtoffers te betreuren. Met een professionele brand- of rookmelder is een hoop leed te besparen. In dit artikel aandacht voor rook- en hittemelders.

Heel vaak schuilt de oorzaak van een brand in technische defecten, zoals bijv. kortsluiting in televisies, videorecorders of wasdrogers. Melding van zulke dreigende gevaren is een belangrijk aspect bij de veiligheid van gebouwen en woningen. Zo kan de aanwezigheid van hitte- en rookmelders - mits correct geplaatst - veel ellende voorkomen, voor zowel de gebouweigenaren als de gebruikers/bewoners van het pand. In grotere omgevingen zullen de melders worden aangesloten op een meldcentrale met bijbehorende accessoires zoals sirene en eventuele doorkoppeling naar de brandweer. In kleinere woonomgevingen worden vooral autonome melders gebruikt, hoewel tegenwoordig ook in kleinere woonomgevingen (woonhuis, appartement, zelfstandig wonenden) steeds vaker koppelingen worden gemaakt naar een (inbraak)alarmcentrale, die eventuele noodsituaties online (meestal via telefoonverbinding) kan doorgeven aan een meldpost.

Rookmelder of hittemelder?
In de praktijk worden de begrippen hittemelder en rookmelder door elkaar gebruikt, alsof het allemaal hetzelfde is. Dat is niet zo, er is weldegelijk verschil. Een hittemelder (ook wel brandmelder of hittedetector genoemd) reageert op extreem hoge temperaturen en - als het een slimme hittemelder is - ook op een snel toenemende temperatuur. Hij werkt intern met infrarood-sensors, die de temperatuur van de omgevingslucht meten. Een rookmelder daarentegen is gevoelig voor roetdeeltjes in de lucht. Dat kan op twee manieren worden gemeten: via ionisatie of fotoelektrisch. Een melder die volgens het ionisatie-principe werkt gebruikt de straling van een kleine hoeveelheid radioactief materiaal om rookbronnen te detecteren. Deze zogeheten 'ionisatiekamer rookdetectoren' waren jarenlang zeer populair, vanwege enerzijds hun lage prijs, anderzijds het grote toepassingsbereik. Tegenwoordig worden vooral melders met een fotoelektrische sensor toegepast. De fotoelektrische rookmelder werkt volgens het strooilichtprincipe: lichtzender en -ontvanger zijn zo in de 'meetruimte' geplaatst, dat het uitgestraalde lichtsignaal van de zender niet rechtstreeks op de ontvanger (fotocel) kan vallen. Zodra er rook in de meetruimte komt, wordt het lichtsignaal door de zwevende deeltjes in de rook verstrooid. Het verstrooide licht valt op de fotocel en wordt daar omgezet in een elektrisch signaal, dat het alarm activeert. Een branddetector wordt gebruikt, daar waar een optische rookdetector te vaak vals alarm zou kunnen geven. Zoals in de keuken (kookdampen), badkamers (waterdamp) en ruimtes die zeer stoffig kunnen zijn (garage).

Een beginnend brandje kan in 3 minuten
uitgroeien tot een grote uitslaande brand.
Vooral de rook is verraderlijk. Niet alleen
belemmert die het zicht, rook is ook verstikkend:
drie ademteugen kunnen al dodelijk zijn.
Iedereen die wel eens een 'rooktest' heeft gedaan,
schrikt van het snelle tekort aan zuurstof
én van het razendsnel intredende oriëntatieverlies.



Rookdetector tegen plafond in de hal

Waar en hoeveel melders?
Het installeren van rookmelders is in Nederland gebonden aan strenge richtlijnen en normen. Het Bouwbesluit geeft hierover alle informatie, overigens alleen voor zover het rookmelders betreft. Zo is het aantal melders dat in een standaardwoning geïnstalleerd moet worden minimaal 3, afhankelijk van het aantal buitendeuren, besloten ruimtes, transportruimtes en de lengte van de vluchtroute, dus de te lopen afstand tot de buitendeuren. In principe geldt, dat de gehele vluchtroute voorzien moet zijn van een of meer rookmelders, inclusief de verblijfsruimten die in geval van nood als vluchtroute gebruikt moeten worden om de woning te verlaten. Zo is de trap een vluchtroute en de hal waar de trap op uitkomt een verblijfsruimte. De hal is op zijn beurt de vluchtroute vanuit de woonkamer en aangrenzende slaapkamers, dus moet ook in de hal een rookmelder worden geplaatst.
Komt de trap niet uit in de hal, maar bijvoorbeeld in de woonkamer dan is een rookmelder in de woonkamer niet vrijblijvend maar verplicht. Is er sprake van een speelkamer of werkkamer, die alleen via een slaapkamer bereikt kan worden, dan maakt die slaapkamer deel uit van de vluchtroute en moet daar dus ook een rookmelder komen. Heeft de werkkamer echter een directe uitgang naar buiten (bijvoorbeeld een brandtrap), dan krijgt de werkkamer de functie van vluchtroute, dus komt daar een rookmelder in plaats van in de slaapkamer.
Tot zover enkele belangrijke punten uit de richtlijnen. Desgewenst zijn rookmelders aan te brengen in álle vertrekken: huiskamer, keuken, garage etc. En in alle slaapkamers, gegeven het feit dat jaarlijks duizenden mensen in hun slaap overlijden als gevolg van rookvergiftiging. Omdat er minder zuurstof in de lucht zit, wordt het slachtoffer niet wakker, maar verliest het bewustzijn. Een detector in de slaapkamer kan in kritieke situaties op tijd alarm slaan, vandaar- in aanvulling op de richtlijnen - het advies om ook slaapkamers te beveiligen met een melder. Of in breder verband: installeer voldoende melders, om de complete woning te bestrijken en optimale bescherming te bieden.

In 25% van de gevallen blijkt
een melder niet goed gewerkt te hebben.
Oorzaken zijn onder meer een onjuiste montage
op een foute plek, een te gering aantal melders
en een lege of verwijderde batterij.
Niet voor niets zijn 230V melders tegenwoordig
verplicht in de nieuwbouw.




Links heeft de slaapkamer de functie van vluchtroute voor wie in de werkkamer verblijft, dus komt er een rookmelder in de hal én de slaapkamer. Rechts dient de werkkamer (met brandtrap) als vluchtroute en komen er dus rookmelders in de hal en werkkamer; omdat de trap uitkomt in de woonkamer, komt ook daar een melder.

Welke melders
De redactie nam een aantal optische rookmelders onder de loep, zowel batterij-uitvoeringen als 230V-uitvoeringen met back-up batterij (conform NEN2555). Daarbij zijn we uitgegaan van autonoom werkende melders (niet-geadresseerde systemen), die overal toegepast kunnen worden waar geen brandmeldcentrale is voorgeschreven, maar die desgewenst wel kunnen worden doorgeschakeld naar bijvoorbeeld een brandmeldcentrale of naar elkaar. In het laatste geval zorgt elke melder ervoor dat bij detectie ook alle andere melders alarm geven. Een ander punt van aandacht betreft de sokkel: elke rookmelder heeft een montagesokkel, die tijdens de bouw kan worden aangebracht en aangesloten. Zodra het moment van oplevering nadert, hoeft de rookmelder slechts in de sokkel te worden gestoken. Elke bekeken melder controleert een ruimte van 60m2 tot 80m2 op de aanwezigheid van rook.




Hager - Rookmelder TG501A
De zeer fraai vormgegeven optische rookmelder van Hager is, aangesloten op het lichtnet, tien jaar lang onderhoudsvrij. Alvorens alarm te slaan neemt de Hager rookmelder in korte tijd meerdere 'luchtmonsters'. Als hieruit blijkt dat er daadwerkelijk een gevaarsituatie is, wordt alarm gegeven. Door deze grondige controle is de kans op vals alarm minimaal. De rookmelder past zich automatisch aan rokerige en stoffige omgevingen aan. In geval van nood werkt de witte LED van de TG501A tevens als een soort noodverlichting. Normaliter ziet u een groene LED, ten teken dat er netspanning is. Of een rode LED bij rookalarm of storing. De unit kan er via een relaisunit ook voor zorgen dat bijvoorbeeld rolluiken en/of (elektrische) deursloten automatisch worden geopend. Alle Hager rookmelders in een pand zijn onderling door te koppelen: zodra er één alarm geeft, geven ook de andere melders licht en een (iets anders klinkend) alarm. De unit heeft drie aansluitdraden: 230V (fase en nul) en een oranje signaaldraad voor het doorkoppelen. Een 9V batterij neemt de werking over bij het wegvallen van de netspanning. Voor zeer rokerige of stoffige omgevingen biedt Hager in dezelfde behuizing een hittedetector (zie ander artikel op domozine, zoek op hittemelder).
Kenmerken Hager TG501A
  • Afmeting: 125x48 mm
  • Voeding: 230V en 9V back-up batterij
  • Doorkoppelen: tot 40 units
  • Extra: relaisunit voor openen van rolluiken en sloten (optie)


Gira - Rookmelder basic
Gira biedt met de rookmelder basic, voorzien van VdS-goedkeuring volgens de nieuwste normen en met een gunstige prijspositionering, merkkwaliteit uit de vakhandel. De Gira rookmelder basic werkt volgens het foto-elektrische strooilichtprincipe: hij detecteert brand tijdig aan de hand van de rookontwikkeling. Het apparaat registreert namelijk de fijne rookdeeltjes en waarschuwt de bewoners in fracties van seconden - voordat de rookconcentratie een dodelijke val vormt. Daarvoor laat het een luid, pulserend waarschuwingssignaal klinken waarmee ook slapers betrouwbaar worden gewekt en daarnaast knippert een LED. Het eenvoudig tegen het plafond te monteren apparaat heeft op de behuizing een testknop waarmee de werking op elk moment kan worden gecontroleerd. Omdat de Gira rookmelder basic wordt gevoed met batterijen, is hij onafhankelijk van het lichtnet en kan hij gericht daar worden aangebracht waar hij het meest effectief is.
Kenmerken Gira rookmelder basic
  • Afmeting: 110x40 mm
  • Voeding: 9V batterij
  • Doorkoppelen: -


Siemens - DELTA reflex 5TC1296
De 5TC1296 is een optische rookmelder met 230V aansluiting, back-up batterij en testknop. Met indicatie-LEDs wordt de status weergegeven, ook van de batterij. De unit kan geheel zelfstandig functioneren; daarnaast is het mogelijk om hem door te koppelen naar andere Siemens rookmelders. Maximaal 10 units zijn door middel van de extra aansluiting (oranje draad) parallel met elkaar te verbinden. Zodra een van de melders rook detecteert, zullen ze allemaal alarm geven. Met de testknop kunnen meerdere tests worden uitgevoerd, bijvoorbeeld een controle op stofafzetting in de meetkamer: houd de knop vier seconden ingedrukt, als daarna drie korte geluidssignalen klinken dan is er geen sprake van stofzetting.
Kenmerken Siemens Delta reflex 5TC1296
  • Afmeting: 115x43 mm
  • Voeding: 230V en 9V back-up batterij
  • Doorkoppelen: maximaal 38


Siemens - DELTA reflex 5TC1290
Onder meer voor moeilijke locaties zonder netspanning - maar ook voor universele toepassing - levert Siemens de DELTA reflex in een uitvoering met drie penlightbatterijen: type 5TC1290. De batterijen hoeven pas na 5 jaar te worden vervangen. Deze unit functioneert geheel autonoom; ook kan hij via een twee-aderige draad worden doorgekoppeld naar maximaal 40 andere melders van het type 5TC1290. In een domotica-omgeving op basis van Siemens Gamma Wave (zoek op Gamma Wave op domozine) is in de melder ruimte voor de Wave UNI M255 module: deze stuurt in geval van nood draadloos een AAN-signaal naar de domotica-installatie en/of een of meer Wave-actors, zodat tal van acties automatisch kunnen plaatsvinden: rolluik, sloten, verlichting, alarm doormelding enz. Bovendien wordt eenmaal per dag de status van de batterij draadloos doorgegeven.
In plaats van de Wave-module kan ook een optioneel relais (5TC1291) worden ingestoken; via het potentiaalvrije laagspanningscontact dat in geval van een noodsituatie aantrekt kan dit relais een signaal geven aan een alarmcentrale of domotica-installatie, om bijvoorbeeld een rolluik omhoog te sturen en/of een elektrisch slot te openen.
Kenmerken Siemens Delta reflex 5TC1290
  • Afmeting: 130x39mm
  • Voeding: 3x AA batterij
  • Doorkoppelen: maximaal 40


Sensotec - Firex PAD-C240
Optische rookmelders zijn voorzien van een lichtdichte sensorkamer, dat toegankelijk is voor een luchtstroom. In de kamer zijn, onder een hoek, een infrarood diode (zender) en een fotodiode (ontvanger). Elke 12 seconden genereert de zenderdiode een lichtpuls. Wanneer rookdeeltjes zich in de sensorkamer bevinden, zullen deze de lichtstraal reflecteren. De lichtstraal wordt ontvangen door de fotodiode, waardoor de rookmelder in alarm gaat. Op bodem van de sensorkamer bevindt zich dikwijls een ophoping van stof, kleine insecten etc. wat de kans op een eventueel vals alarm vergroot. De optische rookmelders van Firex onderscheiden zich, doordat zij zijn voorzien van een horizontaal gelinieerd optiek, dat de bodem van de sensorkamer niet detecteert. Dat zorgt voor een gegarandeerde werking, met een minimum aan vals alarm. De melders reageren ook op grotere rookdeeltjes uit het verbrandingsproces en zijn daardoor geschikt voor detectie van langzaam smeulende branden, bijvoorbeeld een sigaret op de vloerbedekking. De back-up batterij is naar keuze een alkaline of lithium batterij. De laatste heeft een levensduur van 10 jaar, wat de rookmelder nagenoeg onderhoudsvrij maakt.
Kenmerken Sensotec - Firex PAD-C240
  • Afmeting: 125x35 mm
  • Voeding: 230V en 9V back-up batterij
  • Doorkoppelen: maximaal 36


Merten - Bodyguard Argus 230V connect
Een rookmelder moet feilloos werken, maar van Merten mag hij er ook mooi uit zien. Dat bewijst Bodyguard Argus 230V connect. Hij is bovendien de meest functionele rookdetector van alle door ons bekeken modellen. Een akoestisch én optisch signaal waarschuwt tijdig voor storingen of een zwakke batterij. Via een inplugbaar relais kan hij met externe alarmgevers zoals een sirene of alarmcentrale worden verbonden. Hij kan autonoom werken, maar ook in een bekabeld of draadloos (866 MHz) netwerk worden. Via een enkeladerige bekabeling is de Merten Bodyguard Argus te verbinden met maximaal 40 rookmelders of draadloos met 10 rookmelders. De Bodyguard Argus voldoet aan de eisen van het Bouwbesluit en aan prEN 12239, één van de strengste normen voor rookmelders in woonomgevingen. De rookmelder is volledig compatibel met alle modules van het Argus rookmeldersysteem.
Kenmerken Merten - Bodyguard Argus 230V connect
  • Afmeting: 113x45 mm
  • Voeding: 230V en 9V back-up batterij
  • Doorkoppelen: maximaal 10/40


Hemmink - Ei 146 RF
Hemmink introduceerde onlangs van het merk Ei Professional de 146 RF, een 230V rookmelder met een draadloze koppelvoorziening. De nieuwe Ei 146 RF is bedoeld voor renovatieprojecten en (luxe) woningbouwprojecten, alsook de kleinzakelijke markt, bijvoorbeeld praktijken, dagverblijven en opvangcentra. Via de RF-koppeling (868 MHz) is de unit draadloos te verbinden met andere rookmelders en diverse RF accessoires. De draadloos (RF) koppelbare rookmelders van Ei worden al 5 jaar succesvol toegepast met storingsvrije installaties als resultaat. De technologie is een goede oplossing voor plaatsen waar het moeilijk is om melders bedraad door te koppelen of om vergeten melders alsnog te koppelen. De Ei146RF wordt geleverd inclusief montagesokkel.
Kenmerken Merten - Bodyguard Argus 230V connect
  • Afmeting: 125x35 mm
  • Voeding: 230V en 9V back-up batterij
  • Doorkoppelen: maximaal 36


NIKO - Rookmelder 420-0000x
De NIKO rookmelders uit de 420-serie zijn ontworpen voor gebruik in de woonomgeving en hebben een visueel (LEDs) en geïntegreerd akoestisch alarm. De reeks bestaat uit de modellen 420-00000 t/m 420-00006. Elke 32 seconden knippert de rode LED om aan te geven dat de sensor goed werkt. Wordt rook gedetecteerd dan gaat deze LED snel knipperen en klinkt ook het alarmsignaal. Met de testknop kan een functionele test worden uitgevoerd. Optioneel kan een relaismodule worden toegevoegd, bijvoorbeeld voor een flitslicht of om via Nikobus rolluiken te openen of een elektrisch slot te openen. De rookmelder is door te koppelen naar maximaal 30 andere rookmelders, die ingeval van brand allemaal een alarmmelding geven. Voor de doorkoppeling is geen relaismodule nodig; een 2-aderige bedrading is voldoende. Het model 420-00000 heeft een kunststof kap, model 420-00001 heeft een metalen kap, zodat de Niko rookmelder voor elk type interieur geschikt is. De modellen 420-00005 en 420-00006 hebben bovendien een geïntegreerde RF-zender en -ontvanger. Die zijn dus niet alleen bekabeld maar ook draadloos met andere rookmelders te koppelen (maximaal 30). Bovendien kan de rookmelder voor testdoeleinden geactiveerd worden door een andere RF-zender. Het bereik van de RF-functie is circa 30 meter binnenshuis.
Kenmerken NIKO - Rookmelder 420-0000x
  • Afmeting: ca. 120x40mm
  • Voeding: 230V en 9V back-up batterij
  • Doorkoppelen: maximaal 30


Doorkoppelbare melders - elke melder zorgt ervoor dat bij detectie ook alle andere melders alarm geven

Rookmelder in domotica-installatie
Het Bouwbesluit en het Gebruiksbesluit stellen strenge eisen aan de installatie van rookmelders. Artikel 1.5 en 1.4 van het Gebruiksbesluit lijkt ruimte te geven voor de opname van de melders in een domotica-installatie.
Tot slot nog een tip: Een gillende brand- of rookmelder is in 9 van de 10 gevallen uit te zetten door de testknop een paar seconden ingedrukt te houden.



 
 
 
© CPS Publications BV