DomoZine

voor industrie, wetenschap, facility, zorg, installateurs, wooncorporaties en iedereen met interesse voor technologie

 
beveiliging
bus-/embedded systems
communicatie
audio-video
toegangscontrole
energiebeheer
comfort
klimaat
advies - opleiding
zorgoplossingen


 


info voor partners en adverteerders


 


 
over DomoZine
nieuwsbrief
domotica jaargids
vakblad
agenda
DomoZine demowoning
Vakbeurs Gebouwbeheer
contact

Al 1000 Niko Home Control installaties!


(advertentie)

 

'Omkeerbaar bouwen' in De Riederborgh
Installateur in rol van adviseur


Onlangs werd de nieuwbouw van zorgorganisatie De Riederborgh opgeleverd met een zeer grootschalige domotica-installatie, die samen met de e-installateur en de system integrator werd uitgedacht. De redactie sprak met de uitvoerders de dag voordat de bewoners zouden arriveren.

Het nieuwbouwcomplex in Ridderkerk telt65 woonappartementen en 47 verpleegkamers voor tijdelijke opvang, verdeeld over vijf verdiepingen. De Riederborgh huurt het pand van Woningbouwvereniging Woonvisie, eigenaar en opdrachtgever. Drie jaar geleden stonden beiden voor de keus: het oude gebouw opknappen of nieuwbouw. Het werd nieuwbouw, werk dus voor in- en externe adviseurs, onder wie ook een e-adviseur, want dat is gebruikelijk. 'Gebruikelijk ja, maar niet voor Woonvisie,' aldus Bas Martinu, van het gelijknamige elektrotechnisch installatiebedrijf Martinu BV uit Ridderkerk. 'WoonVisie betrok ons - de installateur - in het overleg als e-adviseur.'

Als gebruiker haal je veel meer
waarde uit de installatie, als
je die samen met je
installateur en system integrator
hebt uitgedacht!

Van oudsher heeft Martinu een goede band met collega Leertouwer uit Barneveld. Deze laatste heeft onder de naam Domutron een samenwerkingsverband van meerdere installatiebedrijven, onder wie ook Martinu. Bas: 'Wij hebben verstand van elektrotechniek, beveiliging, domotica enzovoort, Domutron heeft veel expertise op het gebied van domotica, onder andere in de zorg. Samen weet je meer, dus zaten we samen bij het PvE overleg.'
Henk Hazeleger van Domutron: 'Tijdens zulke vergaderingen staan verschillende culturen tegenover elkaar: technische culturen, zorgculturen, de opdrachtgever, de bouw, iedereen heeft zijn eigen ideeën, er zijn flinke discussies gevoerd, maar we zijn eruit gekomen!'

v.l.n.r. Ron Nielen, Johan Bochove, Kees Bot, Henk Hazeleger

Omkeerbaar bouwen
Flexibel demontabel bouwen was een van de eisen uit het PvE. Zo zijn de tussenwanden tussen de zorgkamers van lichtgewicht geïsoleerd materiaal. Daardoor laten zij zich gemakkelijk verwijderen als bijvoorbeeld twee zorgkamers moeten worden samengevoegd tot één grote kamer. Kees Bot, projectleider Martinu: 'Wij spreken ook wel van 'omkeerbaar bouwen' en daar hoort domotica bij. Haal je zo'n tussenwand eruit, dan kloppen de verlichtingspunten en lichtschakelaars niet meer, maar is er een domotica-installatie dan kun je dat snel aanpassen.'

'We hebben hier te maken met senioren.
Die moet je bieden wat ze gewend zijn
en dat zijn gewone, grote knoppen,
zowel voor het licht als de zonwering.'
Kees Bot



Open, dus IP?
Bas: 'Doordat omkeerbaar bouwen een eis was, werd domotica automatisch ook een eis. Maar daarmee begon meteen een nieuwe discussie: de installatie moest open zijn, 'dus IP' was de gedachte die leefde bij de leden van de vergadering. Nu is IP een open Internet Protocol en in principe niet bedoeld voor elektrische installaties, daar heb je weer andere protocollen voor, zoals KNX.' Ron Nielen van Siemens: 'KNX is ooit bedacht door Siemens en in de markt gezet als een open protocol. Dat deze open standaard goed is aangeslagen is inmiddels wel bewezen, want wereldwijd zijn er nu zo'n 160 fabrikanten die KNX ondersteunen.' Bas: 'Voor Woonvisie en de Riederborgh is dat een van de doorslaggevende punten geweest, evenals de documentatie, die Domutron - in de persoon van Henk - in zeer begrijpelijke taal heeft geschreven.'

Johan Bochove bij een van de verdeelkasten met Siemens lijnkoppelaars; bovenaan zijn de groene kabels van de verschillende lijnen te zien die in de kast gekoppeld worden tot ??n installatie

Kruislijst
Toen Martinu de opdracht kreeg, werd samen met Domutron begonnen met het maken van een kruislijst. Henk Hazeleger: 'Zo'n kruislijst vermeldt alle mogelijke functionaliteiten, passend bij verschillende ziektebeelden. Met die lijst laat je zien wat je met KNX kunt oplossen, maar ook waar je andere technologie voor nodig hebt. KNX is perfect voor ondersteuning van zelfredzaamheid en controle (verlichting, zonwering, kookplaatbeveiliging, bewegingsdetectie etc.), maar voor dwaaldetectie en zusteroproep bijvoorbeeld zijn er andere systemen. Uiteraard is een goede keuze belangrijk, opdat de systemen onderling koppelbaar zijn en als één grote oplossing kunnen functioneren. De lijst hebben we met alle betrokkenen doorgenomen en daar volgde een verzamellijst uit. Die geeft precies aan welke basisfuncties per woning moeten worden aangebracht: In dit geval waren dat enkele schakelfuncties, zonweringbesturing en vooral een goede infrastructuur.' Bas: 'Een goede infra is een infra die in de toekomst een gemakkelijke uitbreiding van de basisfuncties toelaat. Dat is belangrijk, want daarmee ben je verlost van die eeuwige kabelgootjes, die niet alleen de wanden en plafonds in menig zorginstelling ontsieren, maar ook heel veel geld hebben gekost om aan te leggen.'

'Met een goed gekozen infrastructuur
ben je verlost van die eeuwige kabelgootjes,
die niet alleen de wanden en plafonds
in menig zorginstelling ontsieren,
maar ook heel veel geld hebben
gekost om aan te leggen.'
Bas Martinu



Uitrol
Vanwege de enorme omvang van de installatie werd gekozen voor een decen-trale opzet, die uiteraard wel centraal beheerd kan worden. Boven het gemakkelijk toegankelijke systeemplafond in de badkamers was voldoende ruimte voor een kast, met daarin alle KNX-componenten voor de woning én de naastgelegen woning. Voor de 112 woningen waren dus 70 kasten nodig. Deze kasten werden op afroep vanuit Martinu door Leertouwer in Barneveld voorgeïnstalleerd en voorgeprogrammeerd en hoefden door Martinu alleen gemonteerd en aangesloten te worden. Dat gold ook voor de wandschakelaars (sensors). Henk: 'Voor zo'n grote installatie is dat de meest efficiënte werkwijze, omdat je dan niet op het werk een voor een alle knoppen en modules van een adres hoeft te voorzien, om er daarna de nodige functies aan toe te wijzen. Dat is dan allemaal al gebeurd.'

Met drie Siemens-actors boven het systeemplafond worden twee appartementen compleet aangestuurd

Op het werk
Nieuwsgierig geworden verlaten we met zijn allen het kantoor van Martinu BV, waar we te gast waren en rijden naar de nieuwbouw van de Riederborgh. Er heerst een enorme bedrijvigheid in het gebouw. Dochters en kleindochters zijn in de appartementen aan het poetsen, want morgen zal opa/oma de nieuwe woning betrekken. Beneden is Johan Bochove, KNX-programmeur bij Leertouwer, op zijn laptop bezig de laatste puntjes op de i te zetten.

Voorkeur voor Siemens
Wat opvalt is dat alle componenten van Siemens zijn. Henk: 'Er zijn twee redenen geweest om voor Siemens te kiezen. Domutron/Leertouwer is Siemens Gamma Instabus Partner en dat betekent dat je van Siemens een goede ondersteuning krijgt, én dat Siemens altijd een goede, concurrerende aanbieding doet.' Ron: 'Dat we altijd een goede aanbieding kunnen doen heeft onder andere te maken met het feit dat veel van onze componenten modulair en multifunctioneel zijn. Zo hebben we een schakelactor die tot 15 functies kan schakelen. Die is prijstechnisch veel aantrekkelijker dan losse vier

Multifunctionele Siemens dim/schakelactoren met meerdere in- en uitgangen zorgen voor compacte en minder kostbare installaties

De woning
We gaan een woning binnen. Wat opvalt zijn de traditioneel ogende schakelaars, terwijl je eigenlijk typische domoticasensors verwacht met zes of acht kleine knopjes en een tekstplaatje. Kees: 'We hebben hier te maken met senioren. Die moet je bieden wat ze gewend zijn en dat zijn gewone, grote knoppen, zowel voor het licht als de zonwering.' In de badkamer beklimt hij een trapje en verwijdert een plaat uit het systeemplafond. Daar zit - gemakkelijk bereikbaar - een verdeelkast met slechts drie Siemens actors voor twee appartementen: één voor 12x schakelen, één voor 6x schakelen en één voor de zonwering. Kees: 'Met deze 3 actors regelen we alle functies in 2 woningen, waaronder het schakelen van verlichting, zonwering, kookplaat tijdfunctie, centraal alles-uit bij de voordeur en in de slaapkamer. In de badkamer zit een bewegingsmelder: is vóór tien uur 's morgens geen beweging geregistreerd, dan gaat er automatisch een alarm naar het zusteroproepsysteem.'

'De modulaire Siemens actors
gedragen zich in de installatie
als één busdeelnemer.
Je kunt dus heel veel functionaliteit
op een lijn onderbrengen.'
Henk Hazeleger van Domutron



95% volgens plan
Bas: 'Ik durf te stellen dat dit project voor 95% volgens plan is verlopen. Dat hoge percentage is te danken aan het feit, dat wij als installateur met Domutron samen in de rol van adviseur vanaf het begin bij het project betrokken zijn geweest. In andere projecten waar wij pas later instappen, ligt dat percentage veel lager. Ik zie hier duidelijk een bewijs dat je als gebruiker veel meer waarde uit je installatie haalt, als je die samen met je installateur en system integrator hebt uitgedacht!'
Als Nederlanders rekenen we graag: 95% goed betekent ook 5% missers. Welke waren dat? Kees: 'Eigenlijk was dat er maar één. Conform ARBO moet er bij de receptie een sleutelschakelaar zitten, die centraal de bediening van alle zonweringen uitschakelt, zodra de glazenwasser aan het werk moet. De glazenwasser moet die sleutel bovendien aangereikt krijgen als een soort zekerstelling, dat hij veilig kan werken. Die sleutelschakelaar waren we vergeten, maar dat is geen ramp, want in een KNX-installatie voeg je die - ook naderhand - heel gemakkelijk toe.'

Toekomst
Bas: 'Mogelijk gaan we in de toekomst nog iets doen met inactiviteitsmeting. Dat is vooral een softwarematige aangelegenheid, want er zitten al heel veel bewegingssensors en eventueel zijn er nog gemakkelijk sensors bij te plaatsen.

De sensors van nu zijn aanzienlijk intelligenter dan die van een jaar of tien geleden, dus iets wat vroeger best ingewikkeld was, bijvoorbeeld inactiviteitsmeting, is nu veel eenvoudiger en sneller te realiseren.'


Gegevens van de installatie
  • Verdeelkasten: 75
  • Lijnen: 24
  • Aantal actors: 220
  • Aantal sensors: 890

Meer informatie:
- www.riederborgh.nl
- www.martinu.nl
- www.siemens.nl/instabus
- www.leertouwer.nl

www.domutron.nl



 
 
 
© CPS Publications BV