DomoZine

voor industrie, wetenschap, facility, zorg, installateurs, wooncorporaties en iedereen met interesse voor technologie

 
beveiliging
bus-/embedded systems
communicatie
audio-video
toegangscontrole
energiebeheer
comfort
klimaat
advies - opleiding
zorgoplossingen


 


info voor partners en adverteerders


 


 
over DomoZine
nieuwsbrief
domotica jaargids
vakblad
agenda
DomoZine demowoning
Vakbeurs Gebouwbeheer
contact

Al 1000 Niko Home Control installaties!


(advertentie)

 

Alles over centraal stofzuigen


De 'stofzuiger' is zonder meer het meest onbeholpen apparaat in huis, dat sinds zijn uitvinding in 1901 al te veel generaties heeft gekweld. Gelukkig zijn er nu betere oplossingen, zoals het centraal stofzuigsysteem voor huis en kantoor.

Een centraal stofzuigsysteem introduceert een geheel nieuwe dimensie van 'schoon en zuiver'. Dat komt omdat het stof en vuil opgezogen worden door een centrale zuiger, die zich bijvoorbeeld in het 'cv-hok' bevindt. De gebruiker heeft alleen een slang met zuigbuis en mondstuk: hij of zij klikt de slang in een zuiginlaat in de wand en prompt schakelt de centrale zuiger in: via een onzichtbaar buizenstelsel wordt het stof en vuil opgezogen en afgevoerd.

Schoner en frisser
De centrale zuiger vangt alle stof en vuil op, terwijl de opgezogen lucht naar buiten wordt weggeblazen. Ten opzichte van een traditionele stofzuigbeurt is de kwaliteit van de binnenlucht aanzienlijk beter, er worden geen stofdeeltjes in de ruimte teruggeblazen, het stinkt er niet en het ruikt frisser. Vooral voor mensen met huisdieren is dit een oplossing: de opgehoopte honden- of kattenharen in de zak van een gewone stofzuiger verspreiden tijdens het zuigen een enorme stank. Met een centraal stofzuigsysteem wordt die stank naar buiten geblazen. Voor allergiepatiënten met recht een verademing, maar daarover dadelijk meer.

Meer comfort
Kenmerkend voor een centraal stofzuigsysteem is de hoge zuigkracht, waardoor stof en vuil sneller verwijderd worden. De moeilijkste plekken kunnen gemakkelijk gereinigd worden. Ook het zuigen van traptreden is nu een peulenschil, want er hoeft geen zware stofzuiger mee naar boven gesjouwd te worden! Een ander belangrijk voordeel is de rust. Deze manier van stofzuigen is héél stil: u hoort alleen wat geruis. De centrale stofzuiger is buiten beeld: u ziet hem niet, u hoort hem niet. Medebewoners of collega's kunnen rustig doorgaan met wat ze aan het doen zijn, want het stofzuigen stoort hen in het geheel niet.

We hebben wel centrale
voorzieningen voor verwarming,
ventilatie, elektriciteit en
telecommunicatie, waarom dan
niet voor het stofzuigen?




Op elke verdieping een zuiginlaat (Van Dijnsen)

Minder zuigen, minder stoffen
Doordat in de kamers minder stof achterblijft hoeft er minder vaak gezogen te worden! De praktijk bewijst het: ongeveer een kwartier na een beurt met een gewone stofzuiger verschijnt op gladde oppervlakken (beeldscherm, tafels) een dunne stoflaag. Dat is een laag van fijne stofdeeltjes, die het filter van de stofzuiger niet kon tegenhouden en die weer teruggeblazen zijn. Die stofdeeltjes komen ook op de vloer terecht en zweven door de lucht. Een systeem, dat de lucht op een andere plaats uitblaast kent deze nadelen niet. U kunt zich dan ook voorstellen dat centraal stofzuigsystemen ideaal zijn voor mensen die last hebben van luchtwegaandoeningen, zoals carapatiënten, of allergieën.

Allergenen
Heel veel Nederlanders zijn allergisch voor de huisstofmijt, of liever gezegd voor de uitwerpselen van dit beestje. Een lepel huisstof bevat meer dan duizend huisstofmijten en meer dan een kwart miljoen uitwerpselen. Die komen via inademing in de luchtwegen terecht en mensen die daar gevoelig voor zijn krijgen het daardoor benauwd. De meeste gewone stofzuigers blazen deze allergenen - dus de stoffen die de allergische reacties veroorzaken - weer terug de kamer in, omdat ze door hun afmetingen gemakkelijk door het filter heen gaan. Een centraal stofzuigsysteem verwijdert de allergenen daadwerkelijk uit de woning. Mensen die last hebben van de huisstofmijt worden dus minder blootgesteld aan de allergenen en voelen zich aanmerkelijk prettiger.

Centrale motorunit
De centrale motorunit zelf maakt uiteraard wel geluid en die wordt dan ook doorgaans geplaatst op een plek waar niemand er last van heeft. Vaak is dat de technische ruimte, een zolder, garage, kelder, bijkeuken etc. Wordt in die ruimte ook gewerkt, kies dan voor een motorunit, die dermate goed geïsoleerd is, dat het geluid zo veel mogelijk wordt teruggedrongen. De motorunit wordt in de meeste gevallen met speciale beugels aan de wand gemonteerd. Via een gat in de muur wordt de lucht naar buiten geblazen. Om de buren niet te ontrieven, is voor sommige systemen een geluiddemper aan te bevelen. De ruimte, waar de centrale motorunit komt te hangen moet zelf vochtvrij zijn en goed geventileerd worden, opdat de motor voldoende koeling krijgt. Een aparte elektragroep (16 Ampère) is wenselijk.

TIP
Laat de centrale motorunit zijn lucht uitblazen in de kruipruimte onder het huis. Vaak is dan geen geluiddemper nodig. Doe dit alleen als de kruipruimte droog en goed geventileerd is en nooit onder een houten vloer. Overleg wel met uw leverancier, want niet alle leveranciers zijn gecharmeerd van deze oplossing.

Montage van centrale motorunit. Onderaan zit de stofcontainer, links hangt de opgeborgen stofzuigslang (Beam)

Stofzak en stofcontainer
Alle opgezogen stof en vuil wordt in de centrale unit verzameld. Deze heeft daartoe een opvangbak of 'stofcontainer' van kunststof of RVS. In de stofcontainer zit vaak een stofzak van katoen met daarin weer een papieren zak als filter of een polyethyleen stofzak. Deze is groter dan van menig conventionele stofzuiger: tien tot enkele tientallen liters! Hij hoeft dan ook maar een paar keer per jaar geleegd te worden. Tegelijk met het legen worden ook de filter(s) en de papieren zak vervangen: in de regel is dit het enige onderhoud aan het stofzuigsysteem. Filters zijn belangrijk omdat ze het fijne stof, dat de stofzak weet te passeren, tegenhouden. Er komt daardoor minder viezigheid door de uitlaat naar buiten, die anders de muur en directe omgeving zou vervuilen. Bovendien houden filters de schoepen van de motor schoon.

Systemen met een centrifugale of 'cycloon' werking hebben geen stofzak en vaak ook geen filter. Dat scheelt iets in de kosten. Zo'n systeem centrifugeert het stof uit de lucht, zonder te filteren, wat doorgaans ook een hogere zuigkracht oplevert. Met behulp van een watertank kunnen centrifugale systemen ook water opzuigen. Overigens kunnen de meeste centraal stofzuigsystemen (dus ook niet-centifugale) water opzuigen.

In situaties waar extra veel vuil te verwachten is (bijvoorbeeld in een werkomgeving) wordt dikwijls een voorafscheider bij de motorunit geplaatst: dit is een soort ton, die tussen de buis en de motorunit in komt. Hij is bedoeld om het meeste (grof)vuil, water, (koude) as en/of cementstof op te vangen en aldus stofzakken uit te sparen.

Zuiginlaten
De stofzuigslang is - afhankelijk van het fabrikaat - leverbaar in lengtes van 8 tot 12 meter. Sommige merken leveren zelfs uitrekbare slangen. Maar elke slang heeft een uiterste lengte en dat betekent dus dat er op de begane grond en de verdieping(en) meerdere zuiginlaten moeten worden aangebracht, teneinde elke plek bereikbaar te maken. Houd er bij de planning rekening mee dat de slang om de meubelen heen geleid moet worden en dat ook langs het plafond gezogen moet kunnen worden (spinnen). De zuiginlaten kunnen gemonteerd worden in wanden van hout, gips, steen en in holle systeemwanden. Doorgaans worden ze op dezelfde hoogte gemonteerd als de lichtschakelaars en wandcontactdozen. Sommige leveranciers hebben zelfs integreerbare oplossingen: de zuiginlaat wordt dan in hetzelfde raam aangebracht als de schakelaar of wandcontactdoos. Zuiginlaten kunnen ook lager in de muur of in de plint worden geplaatst.

Planning van slang en zuiginlaten
Om erachter te komen hoe lang de stofzuigslang moet zijn en waar de zuiginlaten moeten komen gaat u als volgt te werk. Maak een plattegrond van elke verdieping op schaal 1:50, compleet met alle deuren, ramen, stoelen en andere meubelen. Bepaal vervolgens een plek voor de eerste zuiginlaat en bepaal met een stukje touw van 16 cm (slang van 8 meter) of u daarmee in alle hoeken kunt komen. Redt u het niet, teken dan extra zuiginlaten of overweeg dan een langere slang (langer touwtje). Bedenk: hoe langer de slang, des te zwaarder hij is. Maar bedenk ook dat een groter aantal zuiginlaten betekent dat vaker moet worden omgeplugd. Bij voorkeur is de slang niet langer dan 9 meter. Tot slot nog een tip: denk aan een zuiginlaat bij de achter- of voordeur, bijvoorbeeld om de auto uit te zuigen! Sommige motorunits hebben een zuiginlaat op het apparaat zelf, zodat de slang direct op de motorunit kan worden aangesloten.

Buizenstelsel
De zuiginlaten zijn via een buizenstelsel verbonden met de centrale motorunit. De kunststof buizen hebben een diameter van 40 tot 51 mm en worden in de wanden of onder de vloeren weggewerkt. Vaak is het het gemakkelijkst om bestaande leidingen te volgen, zoals CV, afvoer, waterleiding enzovoort. Behalve de buizen leveren de fabrikanten ook bochten, knietjes, T-stukken en andere hulpstukken voor de montage. Er zijn tegenwoordig ook flexibele oplossingen om de installatie te vereenvoudigen. Soms zijn die flexibele buizen aan de binnenzijde voorzien van extra verstevigingsringen, om te voorkomen dat de buis onder invloed van het zuigen 'implodeert'. Die ringen kunnen tot meer weerstand leiden, wat ten koste gaat van het zuigvermogen. Let daarop bij uw keuze van een flexibel systeem.
Om verstoppingsgevaar te voorkomen is het van belang dat elke koppeling naadloos is: haaks afzagen van de buis is derhalve een vereiste, alsmede een matig gebruik van haakse bochten en T-stukken. Is de installatie goed aangelegd, dan kan hij niet verstopt raken, althans niet door stof. Wel als er dingen opgezogen worden, die niet in een stofzuiginstallatie thuishoren, zoals puin, schroeven, speelgoed etc. Alle systemen hebben hiervoor een ingebouwde beveiliging direct achter de inlaat, de zogenaamde anti-verstoppingsbocht. Een te groot object blijft in die bocht steken en kan gemakkelijk worden verwijderd. Soms is in een extra beveiliging voorzien in de vorm van een rooster of vier kruislings geplaatste lippen achter de inlaat, waar grotere objecten zoals een Legoblokje achter blijven steken. Mocht een systeem onverhoopt toch verstopt raken, dan biedt een gewone trekveer meestal uitkomst.

De plintzuiger in de keuken

Installatie
Wat betreft staticiteit: de kunststof buis geleidt geen elektriciteit, maar wordt tijdens gebruik wel enigszins statisch. Dat is geen bezwaar. Zogenaamde anti-statische buizen en/of koppelstukken horen thuis in het land der fabelen. Wel is het zo dat een buis die van binnen ruwer is (zoals een grijze PVC-buis voor waterafvoer) meer staticiteit opwekt dan een speciaal voor stofzuigersystemen ontwikkelde buis, omdat die laatste van binnen glad gepolijst is. Een ander verschil met de PVC-waterafvoerbuis zijn de koppelingen: de kop van de buis en de aanslag in het koppelstuk is bij de speciaalbuis naadloos. Bij PVC-waterafvoerbuizen zit op die plek een gootje, dat ter plaatse kleine luchtwervelingen kan veroorzaken, die de zuigkracht iets doen afnemen.

Loopt de buis door een koude of warme ruimte (sauna), dan moet hij geïsoleerd worden. En als hij door een brandwerende muur geleid moet worden (CV of garage), dan zijn in verband met brandweervoorschriften (goedgekeurde) manchetten vereist. Een opstelling van de motorunit op zolder is weinig comfortabel, want dan zal de bewoner met de volle vuilemmer alle trappen af moeten. Soms is er evenwel geen alternatief. Dan is plaatsing op zolder de enige optie en zijn er dus buizen die omhoog moeten: een verticale stijgleiding is bij voorkeur niet langer van 4 meter. Is de hoogte groter, dus zijn meerdere stijgleidingen nodig, dan dient er tussen de verticale stukken steeds een horizontaal deel te zitten. Dat heeft te maken met eventueel terugvallend vuil, als het systeem plots wordt uitgeschakeld. Houd er tijdens het installeren van de buizen ook rekening mee, dat de constructie kan krimpen: het huis 'werkt', maar zo'n buizenstelsel ook.

Inbouwdoos
Zoals een 230V-wandcontactdoos in een stenen muur in een perilex-doos wordt ingebouwd, zo wordt ook een zuiginlaat in een speciale inbouwdoos gemonteerd. De benodigde uitsparing kan worden ingefreesd, maar het is ook mogelijk om de ruimte voor de zuigbuis en doos uit te sparen tijdens het metselwerk. Ingeval van een houten wand is geen inbouwdoos nodig en kan de zuiginlaat meteen op het hout worden gemonteerd. Daarnaast zijn er voor bestaande bouw, voor zolders en garages ook opbouwdozen, maar die blijven in dit artikel buiten beschouwing.
De plintzuiger is niet bedoeld voor inbouw in een gewone muurplint, maar in de plint van een kast of keuken. De plintzuiger is in feite een brede zuigmond die vast in de plint wordt gemonteerd en continu op het systeem is aangesloten. Op de zuigmond zit een schakelaar, die met de voet bediend kan worden. De bewoner hoeft het vuil er alleen maar naartoe te vegen en het wordt automatisch opgezogen.

In- en uitschakelen
Aan de zuiginlaat zit een schakelcontact, dat de motorunit automatisch inschakelt, zodra de slang in de zuiginlaat wordt gestoken. De daarvoor benodigde bedrading (zwakstroom, 2x0,8 qmm) wordt bij voorkeur via een aparte PVC-buis (5/8' of 3/4') naar de inbouwdoos geleid, maar mag ook ingemetseld of meegestrapt worden. Sommige stofzuigsystemen hebben een draadloze, radiografische afstandsbediening, wat extra bedieningsgemak met zich meebrengt: het stofzuigsysteem is daarmee op elke willekeurige plaats in het pand in- of uit te schakelen. Bovendien betekent een draadloze oplossing minder werk voor de installateur. Een uitschakelvertraging zorgt ervoor dat de motorunit nog even door blijft gaan met zuigen, nadat de slang uit de zuiginlaat is verwijderd. Om het zuigen tijdelijk te onderbreken - bijvoorbeeld voor een telefoontje - is het handig als op het handvat van de zuigslang een aan/uit schakelaar zit. Sinds kort zijn er ook systemen met een elektronische zuigkrachtregelaar op het handvat.

Montage van de zuigmond met duidelijk zichtbaar het schakelcontact, dat de motorunit inschakelt

Tot slot
Centraal stofzuigen is niets nieuws: de eerste systemen dateren al van 1925, maar sindsdien is er wel veel veranderd en verbeterd. In dit artikel zijn de vele voordelen al benoemd, op één na: namelijk de waardevermeerdering van het pand, die bij eventuele verkoop merkbaar wordt.

Kijk op DomoZine voor de specifieke oplossingen van Nederlandse leveranciers van centraal stofzuigsystemen, onder wie:
  • Allaway
  • All Vac Technology
  • Hanson Trading
  • Snoek Centraal Stofzuiger Apparatuur
  • Van Dijnsen Multitrading
  • Hugro Technics
  • Beam Centraal stofzuigsystemen
  • Durinck


De zuiginlaat is in één raam aangebracht naast de wandcontactdoos (Snoek)



 
 
 
© CPS Publications BV